اینترنت بین‌الملل چه زمانی وصل می‌شود؟ قطعی اینترنت و خسارات جبران ناپذیر کسب و کارهای آنلاین

روزها، هفته ها و حالا نزدیک به ۶۰ روز از قطعی اینترنت بین المللی در ایران می گذرد. آنچه ابتدا شاید یک اقدام موقتی و امنیتی به نظر می رسید، حالا تبدیل به یک بحران تمام عیار اقتصادی و اجتماعی شده است. این قطعی گسترده که از ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ (۹ اسفند) آغاز شده، نه فقط دسترسی مردم به شبکه های اجتماعی را مسدود کرده، بلکه شریان اصلی حیات کسب و کارهای آنلاین، فریلنسرها و استارتاپ ها را پاره کرده است. سوالی که این روزها بر سر زبان ها است، «اینترنت کی وصل می شود؟» دیگر یک پرسش فنی نیست، بلکه پرسشی وجودی درباره آینده اقتصادی هزاران خانواده و ده ها هزار شغل است و به نقل از رسانه های داخلی و خارجی به این موضوع می پردازیم.

ابعاد فاجعه: از آمارهای رسمی تا واقعیت تلخ خیابان

۱۰۰۰ میلیارد تومان؟ کمتر از واقعیت! طبق گزارشی که رئیس کمیسیون بلاکچین سازمان نظام صنفی رایانه ای اعلام کرده، طی ۵۰ روز نخست قطعی، اقتصاد دیجیتال ایران حدود یک میلیارد دلار خسارت دیده است. اما تحلیل های بین المللی رقم های بسیار بزرگتری را نشان می دهند. افشین کلاهی، رئیس کمیسیون دانش بنیان اتاق ایران، می گوید خسارت مستقیم روزانه بین ۳۰ تا ۴۰ میلیون دلار و خسارت غیرمستقیم تا ۸۰ میلیون دلار در روز است.
وزیر ارتباطات ایران نیز رقم ۳۵ میلیون دلار خسارت روزانه را تأیید کرده است. با این حساب، اگر این وضعیت تا روز ۸ اردیبهشت (جمعه آینده) ادامه یابد، خسارت کل به نزدیک ۴.۵ میلیارد دلار خواهد رسید؛ رقمی که می تواند برای همیشه برخی از استارتاپ های نوپا و مشاغل خانگی را از صفحه اقتصاد حذف کند.

بیکاری پنهان و آشکار: از دیجیکالا تا فروشنده خرد

شاید تکان دهنده ترین آمار، مربوط به اشتغال باشد. غلامحسین محمدی، معاون وزیر کار، اعلام کرده که اینترنت منجر به بیکاری مستقیم یک میلیون نفر و غیرمستقیم دو میلیون نفر شده است. این شماره ها اما فقط بخش رسمی ماجرا است. در زیر سطح، میلیون ها فریلنسر، برنامه نویس، طراح گرافیک، تولیدکننده محتوا و فعال شبکه های اجتماعی که به سختی در آمار رسمی جای می گیرند، به طور کامل از چرخه درآمد حذف شده اند.

سقوط فروش و مرگ تدریجی پروژه ها

بزرگترین فروشگاه اینترنتی ایران، «دیجیکالا»، اخیرا تعدیل ۲۰۰ نفر از نیروهای خود را خبرساز کرد. اما تنها غول های تجارت الکترونیک نیستند که آسیب می بینند. کسب و کارهای کوچک و متوسط (SMEs) فروش خود را تا ۸۰ درصد کاهش داده اند. روابط عمومی یکی از استارتاپ های بزرگ فروش آنلاین اعتراف کرده که بخش عمده ورودی کاربران آنها از طریق گوگل تأمین می شد، و با قطع گوگل، این ورودی تقریبا صفر شده است.

اینترنت پرو: چاره کار واقعی یا تبعیضی تمام عیار؟

در میانه این بحران، سرویسی به نام «اینترنت پرو» (پایدار کسب و کارها) معرفی شده است. این سرویس که بیشتر از سرعت، بر «پایداری اتصال» و «دسترسی محدودتر به سرویس های بین المللی» تمرکز دارد، با قیمتی نجومی در اختیار گروه های خاصی قرار گرفته است: شرکتها و کسب و کارهای ثبت شده، استارتاپ ها، بازرگانان و نهادهای دانشگاهی.

رضا تقی‌پور: محدودیت اینترنت بین‌الملل به دلیل استفاده دشمن از هوش مصنوعی

این در حالی است که کاربران عادی، فریلنسرهای بدون ثبت رسمی و هزاران کسب و کار غیررسمی از نعمت آن بی بهره اند. معاون اول رئیس جمهور صراحتا ایجاد اینترنت طبقاتی را مغایر با رویکرد عدالت محور دولت دانسته است، اما عملا شاهد شکل گیری یک سیستم دو سرعته هستیم؛ جایی که عده ای با هزینه گزاف به حیات اقتصادی خود ادامه می دهند و عده ای دیگر، صرفا به دلیل عدم «رسمیت» اداری، محکوم به نابودی هستند.

بین الملل و روزنه های امید دروغین

خبرهای ضد و نقیضی درباره زمان وصل شدن اینترنت بین الملل منتشر می شود. برخی رسانه ها از جمله «اقتصاد آنلاین» شایعاتی مبنی بر وصل شدن اینترنت در تاریخ ۶ اردیبهشت منتشر کرده بودند، اما این اخبار هنوز به طور رسمی توسط نهادهای متولی تأیید نشده است.

یک روزنه امید کوچک در ۲۶ آوریل (۶ اردیبهشت) ایجاد شد که برخی رسانه ها از جمله شبکه خبری بی بی سی فارسی اعلام کردند که «دسترسی به اینترنت بین المللی در ایران برای برخی کاربران عادی در حال بازگشت است». اما ناظران می گویند حتی اگر این اتفاق به طور کامل رخ دهد، آسیب های روانی و اقتصادی وارد شده قابل جبران نیست و تا این لحظه این اتفاق در اپراتور ایرانسل و همراه اول رخ نداده است. بازار سرمایه گذاری در حوزه فناوری اطلاعات ایران به شدت ریسک گریز شده و اعتماد بین المللی به زیرساخت دیجیتال ایران از دست رفته است.

سخن پایانی: فراتر از قطع و وصل

مشکل فقط اینترنت نیست. قطعی اینترنت، یک زلزله خاموش و فرسایشی در معیشت مردم ایجاد کرده است. هر روزی که این وضعیت ادامه می یابد، نه فقط کسب و کار جدیدی راه نمی افتد، بلکه یک لایه از اعتماد، سرمایه و نیروی انسانی متخصص از کشور خارج می شود.

تأخیر در وصل شدن اینترنت بین الملل پیامدهای بسیاری دارد. جامعه فریلنسری، کسب و کارهای نوپا و کارگران خلاق ایران، شایسته یک زیرساخت قابل اتکا هستند؛ نه وعده های بی پایان و اینترنت طبقاتی. استاد آی تی پیشرو در طراحی و توسعه زیر ساخت های شبکه و نرم افزار به دنبال آخرین تحولات حوضه فناوری اطلاعات و دیجیتال مارکتینگ می باشد.