چگونه هوش مصنوعی مایکروسافت حتی بدون اینترنت کار می کند؟

تیم تحریریه استاد ای تی گزارش می دهد: در دنیایی که امنیت داده و حاکمیت ملی بر فناوری اطلاعات به یکی از حیاتی ترین دغدغه های دولت ها و سازمان های بزرگ تبدیل شده، مایکروسافت یک اعلامیه تاریخی صادر کرد که می تواند معادلات رایانش ابری را به کلی دگرگون سازد.

غول فناوری ردموند پرده از مجموعه ای از قابلیت های جدید و بی سابقه برای پلتفرم Microsoft Sovereign Cloud برداشت. این قابلیت ها نه تنها ابزارهای پیشرفته حاکمیت داده و بهره وری سازمانی را در بر می گیرند، بلکه برای نخستین بار امکان اجرای مدل های بزرگ هوش مصنوعی را در محیط هایی که کاملاً از اینترنت قطع هستند، فراهم می آورند. این خبر برای دولت ها، ارتش ها، سازمان های اطلاعاتی و هر نهادی که با داده های فوق محرمانه سروکار دارد، یک نقطه عطف واقعی است.

مایکروسافت ابر حاکمیتی چیست و چرا اهمیت دارد؟

Microsoft Sovereign Cloud یا ابر حاکمیتی مایکروسافت، مجموعه ای از راهکارهای رایانش ابری است که به طور خاص برای نهادهایی طراحی شده که نمی توانند یا نمی خواهند داده های خود را در زیرساخت های عمومی ابری ذخیره کنند. این راهکار به دولت ها، سازمان های نظامی، مراکز بهداشتی و نهادهای مالی اجازه می دهد از مزایای رایانش ابری بهره مند شوند، بدون اینکه کنترل داده های حیاتی خود را از دست بدهند. مفهوم data residency یا اقامت داده، data sovereignty یا حاکمیت داده، و air-gapped environments یا محیط های کاملاً ایزوله، ستون های اصلی این معماری هستند.

تا پیش از این، بزرگ ترین چالش در استقرار هوش مصنوعی در محیط های حساس، نیاز مدل های زبانی بزرگ (LLM) به اتصال مستمر به سرورهای ابری بود. مایکروسافت با این اعلامیه، این دیوار را فرو ریخت.

قابلیت های جدید: از حاکمیت داده تا هوش مصنوعی آفلاین

اجرای مدل های بزرگ هوش مصنوعی در محیط های کاملاً ایزوله

مهم ترین و هیجان انگیزترین بخش این اعلامیه، پشتیبانی از Large AI Models در محیط های air-gapped یا به اصطلاح فنی، محیط هایی با شکاف هوایی است. این بدان معناست که سازمان هایی که به دلایل امنیتی هیچ اتصال اینترنتی ندارند، اکنون می توانند از مدل های پیشرفته هوش مصنوعی مولد، از جمله مدل های خانواده Azure OpenAI Service، بهره مند شوند. این قابلیت برای کاربردهایی مانند تحلیل اطلاعات نظامی، پردازش پرونده های قضایی محرمانه و مدیریت زیرساخت های حیاتی ملی اهمیتی کم نظیر دارد.

معرفی رویکرد Continuity by Design در Azure برای استانداردهای پایداری ابری ماکروسافت

در معماری جدید مایکروسافت، مدل های هوش مصنوعی به صورت کامل در درون محیط ایزوله مستقر می شوند. تمامی استنتاج ها (inference) به صورت محلی انجام می شود و هیچ داده ای از مرز امنیتی سازمان خارج نمی شود. این رویکرد با مفاهیمی مانند on-premises AI deployment، local inference، و secure enclaves در واژه نامه تخصصی فناوری ابر گره خورده است.

ابزارهای جدید حاکمیت و انطباق

مایکروسافت همچنین ابزارهای جدیدی برای governance یا حاکمیت سازمانی معرفی کرد که به مدیران فناوری اطلاعات امکان می دهد سیاست های دسترسی، ممیزی داده، و انطباق با مقررات محلی را با دقت بیشتری مدیریت کنند. این ابزارها با چارچوب های حقوقی مانند GDPR اروپا، NIS2 Directive، و استانداردهای ملی امنیت سایبری در کشورهای مختلف سازگار شده اند. قابلیت policy-as-code به سازمان ها اجازه می دهد قوانین انطباق را به صورت خودکار و برنامه نویسی شده اعمال کنند.

ارتقای بهره وری با Microsoft 365 Sovereign

یکی دیگر از محورهای این خبر، گسترش قابلیت های Microsoft 365 در بستر ابر حاکمیتی است. کارمندان دولتی و سازمانی اکنون می توانند از ابزارهای آشنایی مانند Teams، SharePoint، و Copilot در محیط هایی استفاده کنند که داده ها از آن ها خارج نمی شود. Microsoft 365 Copilot در نسخه حاکمیتی، دستیار هوش مصنوعی خود را بدون نیاز به ارسال داده به سرورهای عمومی مایکروسافت ارائه می دهد، که این امر برای سازمان های دولتی یک دستاورد بزرگ محسوب می شود.

پشتیبانی پیشرفته و SLA های جدید

مایکروسافت در این اطلاعیه به پیشرفت در سطوح SLA یا توافقنامه های سطح خدمات برای مشتریان حاکمیتی نیز اشاره کرد. تیم های پشتیبانی تخصصی، پاسخ دهی سریع تر در بحران ها، و ابزارهای جدید AIOps برای نظارت و مدیریت زیرساخت، بخشی از بسته جدید خدمات مایکروسافت به مشتریان حاکمیتی است.

تحلیل: چرا این اقدام مایکروسافت یک چرخش راهبردی است؟

کارشناسان استاد آی تی معتقدند که این اعلامیه مایکروسافت چیزی فراتر از یک به روزرسانی عادی محصول است؛ این یک تغییر عظیم در رقابت میان ابرهای حاکمیتی است. بازار جهانی Government Cloud یا ابر دولتی در حال انفجار است. بر اساس گزارش های تحلیل بازار، ارزش این بازار تا سال ۲۰۲۸ می تواند به بیش از ۱۰۰ میلیارد دلار برسد و رقابت میان مایکروسافت Azure، Amazon Web Services GovCloud، و Google Assured Workloads هر روز شدیدتر می شود.

قابلیت اجرای مدل های بزرگ هوش مصنوعی در محیط های کاملاً ایزوله، مزیت رقابتی ای است که مایکروسافت را از رقبا متمایز می کند. در حالی که بسیاری از سازمان های دولتی هنوز در مرحله ارزیابی ریسک استفاده از هوش مصنوعی مولد هستند، مایکروسافت با این حرکت، یک مسیر امن و قابل اعتماد را پیش روی آن ها قرار می دهد.

از منظر فنی، پیاده سازی LLM inference در محیط های air-gapped چالش های پیچیده ای دارد؛ از جمله مدیریت وزن های مدل (model weights)، quantization برای کاهش نیازهای سخت افزاری، و اطمینان از امنیت زنجیره تامین نرم افزاری (software supply chain security). موفقیت مایکروسافت در حل این چالش ها نشان دهنده سرمایه گذاری جدی این شرکت در بخش حاکمیتی است.

همچنین باید به بعد ژئوپلیتیک این اقدام توجه کرد. در شرایطی که کشورهای بیشتری در حال تصویب قوانین data localization یا محلی سازی داده هستند، و در دوره ای که موضوعات حاکمیت دیجیتال و استقلال فناورانه در دستور کار دولت هاست، ابر حاکمیتی مایکروسافت می تواند به شریک استراتژیک بلندمدت کشورهای مختلف تبدیل شود. برای کشورهایی که در مسیر تحول دیجیتال حاکمیتی قرار دارند، این راهکار می تواند چارچوب مرجع باشد.