رهگیری AI Overviews گوگل در وبسایت: تحلیل عمیق ترافیک پنهان و ردیابی فنی سئو سایت

در عصر جستجوی مولد، بزرگترین چالش متخصصان سئو سایت، عدم شفافیت گوگل در ارائه داده های مربوط به AI Overviews (AIO) است. گوگل به طور عمدی داده های نمایش و کلیک این بخش را با نتایج ارگانیک سنتی ترکیب می کند. این پنهان کاری باعث می شود که مدیران سایت ها شاهد افت ترافیک باشند بدون این که بدانند دقیقا چه میزان از این افت مربوط به پاسخ های مستقیم هوش مصنوعی است. برای مدیریت این وضعیت، نیاز به یک رویکرد فنی و عمیق برای ردیابی داده هایی داریم که گوگل نشان نمی دهد.

تحلیل ترافیک پنهان: چرا گوگل داده ها را تفکیک نمی کند؟

گوگل AI Overviews را به عنوان بخشی از نتایج ارگانیک در نظر می گیرد. زمانی که یک کاربر پاسخی را مستقیما از کادر هوش مصنوعی دریافت می کند و روی هیچ لینکی کلیک نمی کند، یک “جستجوی بدون کلیک” (Zero-click Search) رخ داده است. در این حالت، گوگل سرچ کنسول (GSC) ممکن است رتبه ۱ را برای شما ثبت کند، اما نرخ کلیک (CTR) شما به شدت افت می کند.

ترافیک پنهان زمانی رخ می دهد که کاربر روی لینک های موجود در استنادات (Citations) هوش مصنوعی کلیک می کند. این کلیک ها در ابزارهای تحلیلی مانند GA4 تحت عنوان google / organic ثبت می شوند و هیچ نشانه ای از این که مبدا آن ها کادر هوش مصنوعی بوده است، وجود ندارد. این موضوع باعث می شود تحلیل بازگشت سرمایه (ROI) بر روی محتواهای تولید شده برای هوش مصنوعی غیرممکن به نظر برسد.

راهکارهای فنی برای ردیابی مرور کلی هوش مصنوعی و افت کلیک ها

برای آشکارسازی این داده ها، باید از دو مسیر موازی استفاده کرد: ابزارهای مانیتورینگ پیشرفته و کدگذاری سفارشی در وب سایت.

۱. ردیابی از طریق کدگذاری سفارشی (Vibe Coding) در GA4

یکی از هوشمندانه ترین راه ها برای رهگیری AI Overviews، استفاده از رفتار مرورگر در هنگام ارجاع از کادر هوش مصنوعی است. گوگل در بسیاری از استنادات AIO، از قابلیت “Scroll-to-Text Fragment” استفاده می کند. این قابلیت باعث می شود که وقتی کاربر روی لینک کلیک می کند، مرورگر مستقیما به بخش هایلایت شده متن در صفحه شما برود.

این رفتار یک امضای دیجیتال منحصر به فرد در URL ایجاد می کند که به صورت #:~:text= ظاهر می شود. با استفاده از گوگل تگ منیجر (GTM)، می توانیم این امضا را شکار کرده و به عنوان یک منبع ترافیک مجزا در GA4 ثبت کنیم.

مراحل پیاده سازی فنی:

1. استخراج پارامتر متن: یک متغیر Custom JavaScript در GTM ایجاد کنید که مقدار بعد از #:~:text= را از URL بخواند.
2. فیلتر کردن ترافیک: یک تریگر (Trigger) تعریف کنید که تنها زمانی فعال شود که این پارامتر در URL موجود باشد.
3. ارسال داده به GA4: یک رویداد سفارشی به نام aio_citation_click ایجاد کنید و متن استخراج شده را به عنوان یک پارامتر به آن ارسال کنید.
4. تحلیل در GA4: با تعریف یک Custom Dimension، می توانید دقیقا ببینید کدام صفحات شما و برای کدام بخش از محتوا، از طریق هوش مصنوعی ورودی داشته اند.

۲. تحلیل افت کلیک ها با متدولوژی “شکاف CTR”

برای درک میزان از دست دادن کلیک ها که گوگل نشان نمی دهد، باید از تحلیل شکاف (Gap Analysis) استفاده کنید.

شاخص	وضعیت در جستجوی سنتی	وضعیت در حضور AI Overviews	نتیجه گیری فنی
رتبه میانگین	۱ تا ۳	۱ تا ۳ (بدون تغییر)	رتبه به تنهایی دیگر شاخص موفقیت نیست.
نرخ کلیک (CTR)	۲۰٪ تا ۳۰٪	۵٪ تا ۱۰٪	افت شدید CTR نشان دهنده تصاحب کلیک توسط AIO است.
ترافیک ورودی	بالا	پایین	ترافیک از دست رفته در کادر هوش مصنوعی مصرف شده است.

راهکار: کلمات کلیدی خود را در ابزارهایی مانند Ahrefs Rank Tracker مانیتور کنید. این ابزارها نشان می دهند که آیا برای یک کلمه کلیدی خاص، کادر AI Overview فعال شده است یا خیر. با مقایسه CTR کلمات کلیدی “دارای AIO” در مقابل “بدون AIO”، می توانید حجم دقیق ترافیک از دست رفته را محاسبه کنید.

مانیتورینگ استنادات و برند منشن ها (Citations & Mentions)

در دنیای سئو برای هوش مصنوعی، “دیده شدن” به اندازه “کلیک گرفتن” اهمیت دارد. حتی اگر کاربر روی لینک شما کلیک نکند، ذکر نام برند شما در پاسخ هوش مصنوعی باعث افزایش اعتبار و آگاهی از برند می شود.

• رهگیری استنادات: از ابزار Ahrefs Brand Radar برای شناسایی صفحاتی که گوگل از آن ها به عنوان منبع در AIO استفاده می کند، بهره بگیرید. این ابزار به شما می گوید که در چند درصد از جستجوهای مرتبط، سایت شما به عنوان مرجع شناخته شده است.
• تحلیل محتوای رقبا: اگر رقیب شما در کادر هوش مصنوعی حضور دارد و شما ندارید، به معنای آن است که ساختار محتوای شما برای “موتورهای جستجوی مولد” بهینه نیست. هوش مصنوعی به دنبال داده های ساختاریافته، جداول مقایسه ای و پاسخ های کوتاه و قاطع است.

چک لیست اجرایی: پیاده سازی ردیابی فنی AI Overviews در GA4

این چک لیست گام به گام برای پیاده سازی راهکار فنی “ردیابی پارامتر متن هایلایت شده” طراحی شده است تا بتوانید کلیک های ناشی از استنادات هوش مصنوعی گوگل را در گوگل آنالیتیکس ۴ (GA4) ردیابی کنید.

گام ۱: آماده سازی در گوگل تگ منیجر (GTM)

وارد حساب GTM خود شوید و به بخش Variables بروید. یک متغیر جدید از نوع Custom JavaScript ایجاد کنید و نام آن را JS – URL Snippet Text بگذارید.

کد JavaScript زیر را در آن قرار دهید (این کد پارامتر #:~:text= را استخراج می کند):

function() { var hash = window.location.hash; if (hash && hash.indexOf(':~:text=') > -۱) { return decodeURIComponent(hash.split(':~:text=')[1]); } return undefined; }

متغیر را ذخیره کنید.

گام ۲: ایجاد تریگر (Trigger) برای شناسایی کلیک های هوش مصنوعی

• به بخش Triggers بروید و یک تریگر جدید ایجاد کنید.
• نوع تریگر را Page View انتخاب کنید. تنظیمات را روی Some Page Views قرار دهید.
• شرط اجرا را به این صورت تنظیم کنید: JS – URL Snippet Text does not equal undefined.
• نام تریگر را Trigger – AI Overview Click بگذارید و ذخیره کنید.

گام ۳: ایجاد تگ ارسال رویداد به GA4

به بخش Tags بروید و یک تگ جدید ایجاد کنید. نوع تگ را Google Analytics: GA4 Event انتخاب کنید. کد اندازه گیری (Measurement ID) خود را وارد کنید. نام رویداد (Event Name) را aio_citation_click بگذارید. در بخش Event Parameters، یک پارامتر جدید اضافه کنید:

• Parameter Name: highlighted_text
• Value: {{JS – URL Snippet Text}}

در بخش Triggering، تریگری که در گام ۲ ساختید را انتخاب کنید و سپس تگ را ذخیره کنید.

گام ۴: انتشار و تست (Preview)

دکمه Preview را در GTM بزنید و آدرس سایت خود را به همراه یک پارامتر تست وارد کنید (مثلا: mysite.com/#:~:text=test).

• بررسی کنید که تگ aio_citation_click با موفقیت فعال (Fire) شده باشد.
• در صورت تایید، دکمه Submit را بزنید تا تغییرات منتشر شوند.

گام ۵: تنظیمات نهایی در پنل GA4

وارد پنل گوگل آنالیتیکس ۴ شوید. به بخش Admin و سپس Custom Definitions بروید. روی Create Custom Dimensions کلیک کنید. تنظیمات زیر را وارد کنید:

• Dimension Name: AI Highlighted Text
• Scope: Event
• Event Parameter: highlighted_text

ذخیره کنید.

گام ۶: تحلیل داده ها

پس از ۲۴ ساعت، به بخش Reports و سپس Engagement > Events بروید. رویداد aio_citation_click را پیدا کنید. اکنون می توانید ببینید دقیقا چه متونی از سایت شما در هوش مصنوعی گوگل هایلایت شده و منجر به کلیک شده است.

نکته حرفه ای: برای درک بهتر استراتژی های محتوایی که منجر به این کلیک ها می شود، می توانید با کارشناسان تیم استاد آی تی از صفحه تماس با ما ارتباط برقرار کنید.

بهینه سازی محتوا برای موتورهای پاسخ دهنده (AEO)

نتیجه گیری

رهگیری AI Overviews نیازمند عبور از روش های سنتی سئو و ورود به دنیای تحلیل داده های پنهان است. با استفاده از راهکارهای فنی مانند ردیابی پارامترهای URL در GA4 و تحلیل شکاف CTR در سرچ کنسول، می توانید تصویری واقعی از وضعیت سایت خود در عصر هوش مصنوعی ترسیم کنید. به یاد داشته باشید که در این مسیر، محتوایی برنده است که هم برای کاربر انسانی روان باشد و هم برای هوش مصنوعی، ساختاریافته و قابل استناد. با پیاده سازی این راهکارها، شما نه تنها ترافیک از دست رفته را شناسایی می کنید، بلکه استراتژی خود را برای تصاحب جایگاه های جدید در نتایج جستجوی مولد بهینه خواهید کرد.

سوالات متداول